تاریخ و جغرافیا

افغانستان و نگاهِ تاریخِ اسطوره ای

به جرات می توان گفت که بخشی قابل توجهی از مردم در هر جامعه ای، اصلاً اهل مطالعه تاریخ نیستند و حتی ممکن است از آن متنفر باشند.
موضوع بی توجهی به تاریخ در جامعهِ افغانستان از شدت بیشتری برخوردار است و بعضاً در جامعه دانشگاهی، کسانی که در رشته های غیرمرتبط با علوم انسانی تحصیل می کنند، خواندن تاریخ را کاملاًعبث و بیهوده می دانند.


البته ممکن است چنین وضعیتی البته با شدت و ضعف در همه کشورها وجود داشته باشد.
شاید در این زمینه(عدم رغبت به تاریخ) حداقل بین افغانستان و دیگر جوامع(منظور جوامع توسعه یافته) نقطه مشترک وجود داشته باشد؛ به همین علت عدم رغبت به مطالعه تاریخ تا اندازه ای می تواند طبیعی باشد.
اما نکته ای که نباید فراموش شود، این است که اساساً یک تفاوت اساسی بین ما و جوامع دیگر در حوزه تاریخ وجود دارد.
تاریخ، به خصوص در جوامع غربی پویاست و هر نسلی تلاش می کند تاریخِ خودش را بنویسد و مسلماً در این میان، یافته های جدید به دانسته های قبلی اضافه می شود.
(شکل گیری مکتب های فکری مختلف در حوزه تاریخ نگاری و ... شاهد این مدعاست.)
دیده می شود که در نوشتارهای جدید؛ نویسنده اشاره دارد به آنکه که فلان شخصیت اگر قهرمان بوده و فلان دستآوردها داشته، ممکن است این اشتباهات را هم انجام داده باشد.
در واقع نویسنده تلاش می کند با این نگاه نقادانه، اسطوره سازی را باطل کند. لذا نگاه تاریخی در این جوامع از حالت نگاه اسطوره ای به نگاه علمی - تاریخی تغییر می کند.
اما متاسفانه جامعه افغانستان، تنها قادر به تفکیک دو رنگ است سیاه و سفید، تاریک و روشن .
اسطوره سازی و پرستش برخی افراد و یا سرکوب و دشنام ابدی برای برخی دیگر ، اساس تاریخنگاری ماست و نگاه نقادانه باعث رنجش خاطر هواداران و یا مخالفان این اسطوره های روشنایی و تاریکی می شود.
لذا تمایل به نوشتن کاهش می یابد و اساساً جامعه نیز وجود چند کتابی که مکرر تجدید چاپ می شود را کافی می داند و اگر کتاب جدیدی هم به چاپ می رسد در وافع تکرار همان موضوعاتی است که قبلا اشاره شده است، البته با بیانی دیگر.
در چنین حالتی است که مرتبه تاریخ در حد قصه و داستان پایین می آید و ما از تاریخ تنها چیزی که می طلبیم گذراندن وقت و گاهی اوقات بدست آوردن شادیهای کاذب در پس شخصیتهای قهرمان و اسطوره ای خود....

   + غلامرضا جاویدی ; ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ ; ٥ فروردین ۱۳٩٤
    پيام هاي ديگران ()